“Nog wat kerststronk? Zonde om weg te gooien…”

Geen idee hoe het er bij jullie aan toe gaat, maar op de Stadslab2050-redactie is het fenomeen wel bekend: overvolle hapjestafels, uitgebreide kerstdiners, eindeloze gangen op het oudejaarsetentje en de dag erop nog eens van hetzelfde, zodat je buik en buikriem op springen staat en je dat laatste stukje kerststronk toch maar weigert. Zonde om weg te gooien? Ja, maar ik kan echt niet meer.

Na nieuwjaar hebben we het dan ook vaak over afvallen, maar we zouden het net zo goed over afval kunnen hebben. Voedselafval, om precies te zijn.

Jingle bells, garbage belts

Volgens de ClearAPlate-campagne komen onze topdagen van voedselverspilling er weer aan. In 2015 zouden de Britten volgens de initatiefnemers tussen kerst en nieuwjaar 263.000 kalkoenen, 740.000 puddinkjes en 17,2 miljoen spruiten in de vuilnisbak hebben gekieperd. In Nederland zou vorig jaar voor 124.000.000 euro aan eten zijn weggegooid en ook in Vlaanderen geven we toe met de feestdagen “liever weg te gooien, dan tekort te komen”. Let wel, we voelen ons er wel schuldig over. Vandaar ook het aanmoedigende zinnetje ‘Zonde om weg te gooien’…

De rest van het jaar zondigen we overigens ook, maar dan voelen we ons er minder schuldig over, aldus Talitha Koek van Natuur & Milieu in Metronieuw. Nochtans gooide de Europese unie alleen al in 2016 88 miljoen ton aan voedsel weg. Dat is 88.000.000.000. kg, een toren van 440 meter hoog, breed en diep.

Tien voedselvriendelijke tips

Dat moet beter kunnen, denken wij, Stadslaboranten, dan en dus dagen we iedere Antwerpenaar om mee te experimenteren. Wij hebben alvast tien experimenten in gedachten, maar nodigen iedereen uit om mee te zoeken naar manieren om voedselverspilling tegen te gaan. Onze 10:

1. We kopen minder.

We kopen enkel wat op ons lijstje staat voor de feestavond of -dag zelf. En dat lijstje zullen we dan weer netjes aanmaken aan de hand van onze recepten.

Supermarkten zijn tegenwoordig tot het laatste nippertje open en kunnen dus ook nog op de valreep bijkopen als blijkt dat we te weinig hebben. Waarom dus vooraf al gaan hamsteren? We geraken wellicht niet ingesneeuwd tijdens de feestdagen en moeten hooguit een kalkoen vullen, geen walvis. Wat we niet kopen, moeten we alvast al niet weggooien.

2. We koken minder. Behalve voor nonkel Odile.

We proberen overigens ook te focussen op klein en fijn, fraai gepresenteerd, appetijtelijk bordje eerder dan op een overladen reuzeschotel.

Voor nonkel Odile moeten we altijd nog wat klaar houden, weten we, want hij vindt pas dat het goed was als ‘er niks meer bij kan’. Maar ook voor hem nu speciaal een kip extra te braden of een bloemkool bij te stomen… Nee, als extra’s zorgen we voor lang houdbare producten die lang in de koelkast of de diepvriezer te bewaren zijn.

kippenvleugels - CC Pexels

3. Nodig eens een lelijke wortel uit

Bij het inkopen willen we met onze boodschappenlijst eerst bij Re-Fruit, Smartmat en dergelijke langs. Die verkopen fruit en groenten die in de veiling al uit te boot vielen wegens niet sexy genoeg: een kromme wortel, een tomaat met een neus, een peer met een deuk… Bij ons worden ze met evenveel liefde in mootjes gehakt!

4. Pret met gourmet

Gourmetten is een all-time-favourite met kerst en bijzonder handig om voedselverspilling te vermijden.

Het begint al met het samenstellen van de gourmet zelf: we kunt ook onze eigen koelkast plunderen. Jawel, waarom die rest aardappeltjes of die verloren gelopen schnitzel niet in stukjes snijden..

Wanneer we overigens aan de schranspartij beginnen, zetten we nog niet alles op tafel. Wat in de koelkast zit, kunnen we makkelijker bewaren voor de restjesdag.

Wat wel al op tafel stond te zweten maar nog niet op was, bakken we vervolgens toch nog. Die stukjes gaan gebakken met de rest van de rijst in de eetbakjes mee naar de restjesdag. Of restjesdag deel 2.

Een voedseldeel-app - beeld Olio

5. We halen onze smartphone boven

Het is not done om je smartphone boven te halen op feestdagen, maar voor de planeet mag het deze keer wel. We zetten er immers, zoals afgesproken met enkele buren en vrienden, een app als OLIO op. Met die app kun je delen wat je over hebt, en ontdekken wat je buren nog te bieden hebben. Misschien hebben zij nog wel kastanjetaart voor nonkel Odile.

6. De Pop-upvoedseltweedehandszaak

We hopen stiekem ook nog dat iemand in onze buurt een ‘Last Minute Sotto Casa’ start. Als we het goed begrijpen, is het een soort tussenstation tussen overschot en afvalberg, waar je je restjes heen kunt brengen, zodat anderen ze er kunnen kopen of ophalen. Een voedseltweedehandszaak als het ware, en een topidee voor een pop-up tijdens de feestdagen.

FoodCycle doet ook zoiets. Deze Britse NGO wil meteen meerdere doelen aanpakken: de voedseloverschotten benutten en mensen in armoede een gezonde maaltijd bieden, liefst in een warm sociaal klimaat waar vrijwilligers het opnemen voor hun minder bedeelde medemens.

In Denemarken is trouwens een winkelketen WeFood geopend waar ze alleen overtijds voedsel aanbieden. Alle opbrengsten gaan er naar het goede doel. Kan dat in Vlaanderen? Nog niet meteen, denken ze bij Newsmonkey.

uittreksel uit de kliekjesgids van het voedingscentrum

7. Koken met kerstrestjes

Alleen of met vrienden, dat maakt niet uit, maar we dagen onszelf wel uit om een heerlijke restjesdag samen te stellen op tweede of derde kerst of net na nieuwjaar. We vertellen het ook met een brede smile waar we gaan eten en als mensen bij ons zijn uitgenodigd en wijzen alvast op de bakjes. Belangrijk is dat we dat ook als een compliment moeten verkopen: het is zo lekker dat we er nog eens willen van genieten.

Resten-receptjes zijn er trouwens overvloedig te vinden op het grote, wijze internet. Wij dachten al aan deze sites, maar vullen ze graag aan met jullie tips:

8. Eten tot aan de grens

We zijn misschien een beetje te overijverig geworden wat weggooien betreft. De labeltjes op onze verpakkingen hebben wel heel scherpe data omdat die nu eenmaal op veilig willen spelen. Als bedrijf wil je geen voedselvergiftiging op je geweten dus bouw je brede marges in. Zo belandt echter heel wat voedsel op de afvalberg dat eigenlijk nog prima te eten is. Wij zoeken deze eindejaarsdagen die marges op, goed lettend op de adviezen van verstandige sites als gezondheid.be of gezondheidsnet.nl.

beeld Smartfridge

9. Preventief eten

We beginnen onze diepvriezer en koelkast nu al leeg te eten, zodat we plaats vrijmaken om eventuele restjes in te vriezen. Zo sparen we trouwens in de uitgaven net voor kerst, wat weer handig uitkomt voor dat ene speciale geschenkje! Joehei.

We controleren trouwens meteen ook of onze koelkast koel genoeg staat. 4°C is de ideale temperatuur om voedselbederf en –verspilling te voorkomen. We zouden overigens ook graag een kleine, slimme camera in onze koelkast zetten, de FridgeCam. Die houdt niet alleen de temperatuur van de koelkast in de gaten, maar ook wat we nog in de koelkast hebben en op basis daarvan stelt hij bovendien recepten voor . We zullen eten wat de Cam schaft, nietwaar.

10. Voedsel omzetten in voedsel

Of we kunnen het ook via dieren weer in nieuw voedsel omzetten. Dat willen de mensen van de Pig Idea: waarom voeden we onze varkens tegenwoordig met soya waarvoor de Amazone moet worden platgegooid en niet meer met onze voedseloverschotten, zoals we dat vroeger deden? Antwoord: omdat het niet meer mag van de EU. Varkens kregen vaak teveel rotzooi binnen, wat noch voor de varkens noch voor de consument goed was. En omdat het nu eenmaal makkelijker is om de deur dicht te gooien dan misbruik te controleren, sloot de EU de deur tussen onze overschotten en de knorrende varkens. De Pig Idea lobbyt dan ook zwaar om die regel weer af te schaffen en toch maar in te zetten op misbruikbestrijding. Bij ons experimenteren sommige stadslaboranten al met spilkiekens en spilvarkens…

Hoe gaan jullie voedselverspilling tegen tijdens de feestdagen?

We hebben de wijsheid niet in pacht, maar experimenteren graag samen een toekomst. Welke tips en tricks hebben jullie in huis om voedselverspilling tegen te gaan tijdens de eindejaarsfeesten? Laat het weten op onze Facebookpagina.

BewarenBewarenBewarenBewarenBewarenBewarenBewarenBewarenBewarenBewarenBewarenBewaren

Abonneer mij: 

Abonneer je op onze nieuwsbrief en volg Stadslab2050 op de voet